|
"Büyük Ermenistan" Ermenistan Cumhurbaşkanı Levon
Ter-Petrosyan tarafından ortaya atılmıştır. Halep doğumlu
olan Ter-Petrosyan'ın geçmişi ve düşünceleri, SSCB döneminde
ülkede faaliyet gösteren tek siyasî parti olan Ermenistan
Komünist Partisi'nin (1) ilkelerine dayanmaktadır.
Ter-Petrosyan, Dağlık Karabağ meselesini alevlendiren ve 1987
yılından itibaren Ermenistan'da yoğunluk kazanan nümayişlerin
baş organizatörüdür. Onun Dağlık Karabağ'ın Azerbaycan'dan
ayrılarak Ermenistan'a bağlanmasını sağlamak amacı ile Şubat
1988'de kurduğu "Karabağ Komitesi", 1989 Kasım'ında
ad değiştirerek "Ermeni Millî Hareketi" adını almıştır.
Partileşme sürecinde, Mayıs 1990 seçimlerinde en fazla oyu
toplayan ve 4 Ağustos 1990 tarihinde Ermenistan Yüksek Sovyet
Başkanı seçilen Ter-Petrosyan, Cumhurbaşkanlığı seçimini kazandıktan
sonra, 1991 yazında Ermenistan'ın bağımsızlığını ilân etmiştir.
21 Aralık 1991 tarihinde Alma-Ata (Almatı) Deklarasyonu'nu
imzalayarak Bağımsız Devletler Topluluğu'na katılan Ermenistan,
1992 başında da AGİK (AGİT) ve Birleşmiş Milletler'e üye olmuştur.
Aynı dönemde, Ermenistan Cumhuriyeti, milletlerarası antlaşmaları,
kendi yükümlülüklerini, Helsinki ve AGİT ilkelerini çiğneyerek,
Azerbaycan Cumhuriyeti'ne bağlı bir özerk bölge olan Dağlık
Karabağ'ı fiilen işgal etmiştir. İşgalin de ötesinde buradaki
Azeri Türkleri'ne karşı açık bir soykırım uygulamıştır(2).
Ter-Petrosyan, 1990 seçimlerindeki ilk demecinde, milletlerarası
kuruluşlara, sözde 1915 Soykırımı'nı tanımaları çağrısında
bulunmuştur(3).
Ter-Petrosyan, 8 Ağustos 1994 tarihinde, ABD Başkanı Bill
Clinton'ı Beyaz Saray'da ziyaret etmiştir. Toplantıya katılanlar
arasında, Taşnak Partisi liderleri ile Ermeni kilise mensuplarından
Papaz Rafael Andonyan, Başpiskopos Mesrob Aşcıyan, Başpiskopos
Hayag Barsamyan ve Başpiskopos Vahe Hovsepyan yer almışlardır.
Burada konuşulan ağırlıklı konular, Türkiye'nin ve Azerbaycan'ın
Ermenistan'a çıkardığı güçlükler ile sözde Ermeni soykırımının
tanınması olmuştur(4).
Ter-Petrosyan'ın Clinton ziyareti, dikkat çekici olmuştur.
Çünkü son on yıl içinde, bir ABD Başkanı tarafından ilk defa
böyle bir toplantı yapılmıştır. Ayrıca, bir ABD Başkanı ile
Ermeni liderleri arasında sözde Ermeni soykırımının tartışılması,
yeni bir durum olarak değerlendirilmiştir.
DİPNOTLAR
1) Ermenistan Komünist Partisi, 1993 yılında adını Ermeni
Demokratik Partisi olarak değiştirmiştir. Dağlık Karabağ'ın
bağımsızlığının dünyaya kabul ettirilmesi ve Türkiye sınırları
içinde kalan topraklar ile ilgili iddialar, partinin ideolojik
özellikleri arasında yer almaktadır.
2) Katliam (Albüm), İstanbul 1993; The Tragedy of Nagorno
Karabakh, Ankara 1993, s.13, 15-16; Yankı., 3.7.1995, s. 36.
3) Yankı, 3.7.1995.
4) The Armenian Reporter, 13.8.1994.
|
