|
1022
|
Ermeni
topraklarının İmparator II. Basileios tarafından Bizans
topraklarına katılması üzerine 40 bin Ermeni Anadolu'ya
sürgün edildi.
|
|
1046
|
Ermeni
hanedanları Bizans İmparatoru IX. Konstantin tarafından
katledilerek yok edildi.
|
|
1054
|
Sultan
Tuğrul Bey döneminde Selçuklulara bağlanan Ermenilere
özerklik verildi.
|
|
1098
|
Ermeniler
Haçlılarla işbirliği yaptılar.
|
|
1461
|
Fatih
Sultan Mehmed, Bursa'daki Ermeni Piskoposu Hovakim'i
(Ovakim) İstanbul'a getirterek kendisine Patrik unvanını
verdi ve Ermenilere birçok haklar tanıdı.
|
|
1567
|
Türk matbaasının
kurulmasından 160 yıl kadar önce Venedik'te matbaacılık
eğitimi görmüş olan Sivaslı Apkar adındaki bir papaza
İstanbul'da bir Ermeni matbaası açması için izin verildi.
|
|
1790
|
İlk resmi
Ermeni Okulu, Amira Miricanyan ve Şnork Mığırdıç tarafından
Kumkapı Fıçıcı Sokak'ta kuruldu.
|
|
1823
|
Artin
Bezciyan adlı Ermeni, Kumkapı'da Bezciyan Okulu'nu kurdu.
|
|
1824
|
Patrik
Karabet, Ermenice gramer okutan Kumkapı Okulu'nu Patrikhane'nin
himayesine aldı.
|
|
1853
|
(22 Ekim)
Ermeni Maarif Komisyonu kuruldu.
|
|
1876
|
Kurulan
Mecliste Ermeni milletvekilleri de katıldı.
|
|
1877
|
(7 Aralık)
Ermeni Milli Meclisi, Ermeni halkının askere yazılarak
savaşa katılma kararını aldı.
|
|
1878
|
(13 Nisan) İstanbul
Ermeni Patriği Nerses, İngiltere Dışişleri Bakanı
Salisbury'ye gönderdiği muhtırada, Türklerle beraber
yaşayamayacaklarını bildirdi.
(13 Temmuz) Berlin
Anlaşması imzalandı. Bu anlaşmaya, Osmanlı Ermenileriyle
ilgili 61. madde eklendi.
(3 Ağustos) İngiltere
Dışişleri Bakanı Lord Salisbury, İstanbul Büyükelçisi
Layard'a gönderdiği talimatta, Osmanlı Hükümeti'nin
Doğu'da reformlara başlaması gerektiğini bildirdi.
|
|
1890
|
(20 Haziran) Erzurum
İsyanı
(Temmuz) Kumkapı Nümayişi
Birinci Sason İsyanı
|
|
1892
- 1893
|
Merzifon,
Kayseri, Yozgat isyanları
|
|
1895
|
(30 Eylül) Babıâli
olayı
Kasım ayında, Ermenilerin
Maraş'ta isyan teşebbüsü
|
|
1896
|
30 Ekim İstanbul'da
Ermeni eylemi
(1 Haziran) I. Van
isyanı
(26 Ağustos) Osmanlı
Bankası Olayı
|
|
1902
|
Ermeni
dilcilerden H. Acaryan, "Ermeni Dili'ne Türk Dili'nin
Tesiri ve Ermenilerin Türkçe'den Aldıkları Sözler"
adında bir eser yazdı.
|
|
1904
|
İkinci
Sason isyanı
|
|
1905
|
(21 Temmuz)
Yıldız Camii'nde, Osmanlı Padişahı II. Abdülhamid'e
suikast teşebbüsü.
|
|
1908
|
Ermenilerin Jamanak
adlı gazetesi yayın hayatına başladı.
İkinci Meclis açıldı
ve Ermeni komitecilerden bazıları Millet Meclisi'ne
girdi.
|
|
1909
|
(14 Nisan)
Adana'da Ermeni isyanı
|
|
1915
|
(15 Nisan) II. Van
İsyanı
(24 Nisan) Osmanlı
Devleti aleyhinde faaliyette bulunan Ermeni komiteleri
kapatıldı. Bu komitelerin idarecilerinden 2345 kişi
tutuklandı.
(3 Mayıs) Ermeniler
Van'da büyük bir katliama giriştiler.
(27 Mayıs) Yer Değiştirme
(Tehcir) Kanunu çıkarıldı.
|
|
1918
|
(1 Şubat) Ermeni komitacı
Arşak, Bayburt'ta katliam yaptı.
(25 Nisan) Ermeni
komitacılar, Kars'ın doğusundaki Subatan köyünde 750
Müslüman'ı katletti.
(1 Mayıs) Ermeni komitacılar,
Kars'ta, aralarında çocukların da bulunduğu 60 Müslüman'ı
katletti.
|
|
1919
|
(20 Kasım)
Osmanlı bürokrasisinde üst düzeyde görev yapan Bogos
Nubar Paşa ve Şerif Paşa, Ermeni-Kürt bağımsızlık belgesini
imzaladılar.
|
|
1920
|
(12 Ocak) 450 kişilik
Ermeni süvari birliği, Antep'in Arapdar köyünde Müslümanlar'a
işkence yaptı.
(2 Aralık) Gümrü Anlaşması
imzalandı.
|
|
1921
|
(15 Mart) Talat Paşa,
Berlin'de Ermeniler tarafından katledildi.
(6 Aralık) Sait Halim
Paşa'yı Ermeniler Roma'da katletti
(16 Mart) Moskova Anlaşması
imzalandı.
(18 Mart) Ermeni Misak
Torlakyan, Azerbaycan İçişleri Bakanı Cevanşir Han'ı,
Tepebaşı'ndaki Pera Palas Oteli önünde öldürdü.
(13 Ekim) Kars Anlaşması
imzalandı.
|
|
1922
|
(22 Temmuz)
Cemal Paşa, Tiflis'te Ermeniler tarafından katledildi.
|
|
1923
|
Ermeni asıllı Münib
Boya, Van milletvekili olarak meclise girdi.
(24 Temmuz) Lozan
Anlaşması imzalandı.
|
|
1934
|
Franz
Werfel'in, "Musa Dağ'da Kırk Gün" adlı romanı,
ABD'de İngilizce yayımlandı.
|
|
1935
|
(15 Aralık)
Pangaltı Ermeni Kilisesi'nde toplanan bir grup Ermeni,
Franz Werfel'in, "Musa Dağ'da Kırk Gün" adlı
eserini "Türk milleti hakkında iftiralarla dolu
olduğu" gerekçesiyle yaktı.
|
|
1936
|
Franz
Werfel'in, "Musa Dağ'da Kırk Gün" adlı eserinin
Fransa'da yayımlanması, Türk basınının tepkisini çekti.
|
|
1937
|
Cevat Rıfat Atilhan,
"Musa Dağı" adında kitap yazarak, Franz
Werfel'in eserinin gerçekleri yansıtmadığını bildirdi.
Werfel'in, "Musa
Dağ'da Kırk Gün" adlı eserinin filme alınmasının
engellenmesi, ABD Dışişleri Bakanlığı nezdinde gündeme
geldi.
|
|
1943
|
Ermeni
asıllı Berç Türker Keresteci, Afyonkarahisar milletvekili
oldu.
|
|
1957
|
Mığırdıç
Şellefyan, 27 Ekim seçimlerinde, Demokrat Parti listesinden
İstanbul milletvekili seçildi.
|
|
1964
|
(24 Aralık)
Kıbrıs Dışişleri Bakanı Kipriyanu Birleşmiş Milletler
Güvenlik Konseyi'nde "Ermeni Meselesini" ortaya
atarak Türkiye aleyhine karar çıkarmaya çalıştı.
|
|
1965
|
(24 Nisan)
Brezilya'nın Sao Paulo kentinde, Ermeniler tarafından
Türkiye aleyhine gösteri düzenlendi.
|
|
1969
|
(24 Nisan)
Londra'da, Türk Elçiliği önünde Ermeniler tarafından
gösteri yürüyüşü tertip edildi.
|
|
1973
|
(27 Ocak)
Türkiye'nin Los Angeles Başkonsolosu Mehmet Baydar ve
yardımcısı Bahadır Demir, Mığırdıç Yanıkyan adlı Ermeni
tarafından katledildi.
|
|
1975
|
(20 Ocak) ASALA (Gizli
Ermeni Kurtuluş Ordusu) örgütü kuruldu.
(22 Ekim) Viyana'da,
Büyükelçi Daniş Tunalıgil katledildi.
(24 Ekim) Paris'te,
Büyükelçi İsmail Erez ile polis Talip Yener katledildi.
|
|
1976
|
(16 Şubat) Beyrut Büyükelçiliği
Birinci Kâtibi Oktay Cerit katledildi.
(28 Mayıs) Zürih Çalışma
Ateşeliği Bürosu bombalandı. Saldırının faili olduğu
anlaşılan Noubar Soufoyan adlı bir Ermeni yakalandı,
yargılandı ve suçu sabit görülerek 15 ay hapis cezasına
çarptırıldı.
|
|
1977
|
(29 Mayıs) İstanbul
Yeşilköy Havaalanı'na ve Sirkeci garına patlayıcı
madde atıldı, saldırıda 4 kişi öldü ve 31 kişi yaralandı.
Saldırıları "Aşırı Ermeni Hareketleri Örgütü"
üstlendi.
(9 Haziran) Vatikan
Büyükelçisi Taha Carım katledildi.
|
|
1978
|
(3 Ocak) Brüksel Büyükelçiliği'ne
patlayıcı madde atıldı. Saldırıyı "Ermeni Yeni
Direniş Örgütü" üstlendi.
(3 Ocak) Londra'daki
Türk bankasına patlayıcı madde atıldı. Saldırıyı "Ermeni
Yeni Direniş Örgütü" üstlendi.
(2 Haziran) Madrit'te,
Büyükelçi Zeki Kunaralp'ın eşi Necla Kunaralp ve emekli
Büyükelçi Beşir Balcıoğlu katledildi.
(8 Temmuz) Paris Büyükelçiliği
Çalışma Ataşeliği ve Türkiye Turizm Bürosuna patlayıcı
maddeler atıldı. Saldırıyı "Ermeni Soykırım Adalet
Komandoları" üstlendi.
(6 Aralık) Cenevre
Başkonsolosluğu'na patlayıcı madde atıldı. Saldırıyı
"Ermeni Yeni Direniş Örgütü" üstlendi.
(17 Aralık) THY Cenevre
Bürosuna patlayıcı madde atıldı. Saldırıyı "Ermeni
Gizli Kurtuluş Örgütü (ASALA)" üstlendi.
|
|
1979
|
(15 Nisan) Yunan Hükümeti,
Atina'nın Nea Simirna meydanında "'Ermeni İntikam
Anıtı"nın dikilmesine izin verdi.
(22 Ağustos) Cenevre
Başkonsolosluğu'nda Konsolos Yardımcısı Niyazi Adalı'ya
karşı suikast düzenlendi. Saldırıda 3 kişi yaralandı.
Saldırıyı ASALA üstlendi.
(27 Ağustos) THY Frankfurt
Bürosuna patlayıcı madde atıldı. Saldırıyı ASALA üstlendi.
(4 Ekim) THY Kopenhag
Bürosuna patlayıcı madde atıldı. Saldırıyı ASALA üstlendi.
(12 Ekim) Lahey'de,
Amsterdam Büyükelçisi Özdemir Benler'in oğlu Ahmet
Benler katledildi.
(22 Aralık) Paris'te
Turizm Müşaviri Yılmaz Çopan katledildi.
|
|
1980
|
(10 Ocak) ASALA, THY
Tahran Bürosuna bombalı saldırıda bulundu.
(6 Şubat) Büyükelçi
Doğan Türkmen, Bern'de saldırı sonucu yaralandı.
(10 Mart) Ermeni teröristler
THY'nın Roma Bürosunu bombaladılar. Saldırıda 2 İtalyan
hayatını kaybetti, 14 İtalyan da yaralandı.
(8 Nisan) ASALA, Sayda
toplantısında, Kürtlerle Ermeniler arasında benzerlik
olduğunu iddia ederek Kürtleri kan kardeşi olarak
ilân etti.
(17 Nisan) Vatikan
Büyükelçisi Vecdi Türel silahlı saldırıya uğradı.
Koruma görevlisi Tahsin Güvenç yaralandı.
(19 Nisan) ASALA,
Marsilya Türk Konsolosluğu'na roketatarlı saldırı
düzenledi.
(31 Temmuz) Atina
İdari Ateşemiz Galip Özmen ve kızı Neslihan Özmen
acımasızca katledildi.
(5 Ağustos) Lyon'da,
Ermeniler tarafından konsolosluğun basılması sonucu
Kadir Atılgan, Ramazan Sefer, Kavas Bozdağ ve Hüseyin
Toprak adlı vatandaşlar yaralandı.
(26 Eylül) Paris'te,
Basın Ataşemiz Selçuk Bakkalbaşı silahlı saldırıya
uğradı ve ağır yaralandı.
(10 Kasım) ASALA örgütü,
Strasburg Türk Konsolosluğu'na bir saldırı düzenledi.
(17 Aralık) Sidney
Başkonsolosu Şarık Arıkyan ile koruma polisi Engin
Sever katledildi.
|
|
1981
|
(13 Ocak) Paris Büyükelçiliği
Maliye Müşaviri Ahmet Erbeyli'nin arabasına bomba
konuldu; Erbeyli ölümden döndü.
(4 Mart) Paris'te
Çalışma Müşaviri Reşat Moralı ile din görevlisi Tecelli
Arı şehit edildi.
(3 Nisan) Kopenhag'da,
Çalışma Müşaviri Cavit Demir, evine giderken Ermeni
teröristlerce kurşunlandı ve ağır şekilde yaralandı.
(9 Haziran) Cenevre'de,
sözleşmeli sekreter olarak görev yapan Mehmet S. Yergüz
katledildi. Olayı ASALA üstlendi.
(24 Eylül) Paris Başkonsolosluğu'nu
basan Ermeniler, güvenlik görevlisi Cemal Özen'i acımasızca
katlettiler.
(3 Ekim) Roma Büyükelçiliği
2. Katibi Gökberk Ergenekon, Ermeni teröristlerin
silahlı saldırısına uğradı ve ağır yaralanarak saldırıdan
kurtuldu.
(27 Kasım) Avrupa'da
bulunan "Ermeni Öğrenciler Birliği" ile
"'Kürt Öğrenci Derneği", Londra'da ortak
bildiri yayınladılar.
|
|
1982
|
(28 Ocak) Los Angeles'da,
Başkonsolos Kemal Arıkan, Harry Sasunyan ve Kirkor
Saliba tarafından katledildi.
(8 Nisan) Ottowa Büyükelçiliği
Ticari Müşaviri Kemalettin Kâni Güngör silahlı saldırı
sonucu yaralandı.
(5 Mayıs) ABD'nin
Boston Bölgesi Fahri Konsolosu Okan Gündüz katledildi.
(7 Haziran) Lizbon
Büyükelçiliği İdari Ataşesi Erkut Akbay katledildi.
Bu arada, Ottowa Büyükelçiliği Askeri Ataşesi Atilla
Altıkat, Bulgaristan Burgaz Başkonsolosluğu İdari
Ataşesi Bora Süelkan ve Lizbon Büyükelçiliği Maslahatgüzarı
Yurtsev Mıhçıoğlu'nun eşi Cahide Mıhçıoğlu da silahlı
saldırıya uğradılar. Türkiye'nin Kanada Büyükelçiliği
görevinde bulunan Coşkun Kırca da, silahlı saldırıya
uğradı.
(7 Ağustos) 3 Ermeni
terörist, Ankara Esenboğa Havalanına silahlı, bombalı
saldırı düzenlediler ve katliam yaptılar. Otomatik
silahlarla ve bombalarla orada bulunanlara saldıran
teröristler, 3'ü emniyet görevlisi olan toplam 9 kişiyi
öldürdüler ve 78 kişiyi yaraladılar. Levon Ekmekçiyan
isimli terörist yakalandı
. (10 Ağustos) Artin
Penik adlı Ermeni, Esenboğa katliamından duyduğu üzüntüyü
dile getirerek, kendini yakmak suretiyle Ermeni terörünü
lânetledi.
|
|
1983
|
(29 Ocak) Levon Ekmekçiyan,
1982 yılı Esenboğa baskını nedeniyle Ankara'da idam
edildi.
Harut Levonyan ve
Rafi Elbekyan adlı iki Ermeni militan tarafından Türkiye'nin
Yugoslavya Büyükelçisi'ne düzenlenen suikast sırasında,
yoldan geçen bir Belgrad'lı öldü.
(15 Temmuz) ASALA mensubu
teröristler, Paris Orly Havalimanı THY Bürosuna bombalı
saldırı düzenledi. Olayda, 4'ü Fransız, 2'si Türk,
1'i ABD'li ve 1'i İsveç'li olmak üzere toplam 8 kişi
hayatını kaybetti. 60 kişi de yaralandı.
(27 Temmuz) Türkiye'nin
Lizbon Büyükelçiliği'ni basan 5 Ermeni ölü olarak
ele geçirildi.
|
|
1985
|
(12 Mart)
Ottowa Büyükelçiliği, silahlı, bombalı 3 Ermeni terörist
tarafından basıldı. Kanada'lı koruma görevlilerinden
biri vurulup öldürüldü. Büyükelçi Coşkun Kırca yaralı
olarak kurtuldu.
|
|
1991
|
(21 Ocak) Ermeniler,
Hacılar kentine bombalı saldırı düzenledi. Saldırıda
3 Sovyet askeri ile 2 Azeri öldü. Ermeniler ayrıca,
Azerbaycan'ın Sesi gazetesi muhabiri Savâtin Askerova'yı
katletti.
(13 Nisan) Karabağ'da,
Ermeniler ile Azeriler arasında çatışmalar çıktı.
Azeri köyleri Ermeniler tarafından top ateşine tutuldu.
(23 Nisan) Suşa kasabasına
bağlı Azeri köyleri, Ermeni köylerinden açılan top
ve makineli tüfek ateşine maruz kaldı. Olayda 3 Azeri
öldü, 3 ev yıkıldı, 3 ev de oturulamaz hale geldi.
(26 Nisan) Karabağ
bölgesinde 4 Azeri güvenlik görevlisi öldürüldü. Olayı
"Karabağ Savaşçıları" adlı Ermeni örgütü
üstlendi.
(23 Eylül) Ermenistan
bağımsızlığını ilan etti. (26 Aralık) Sovyetler Birliği
dağıldı. 23 Eylül'de bağımsızlığını ilan eden Ermenistan
fiilen ve hukuken bağımsız oldu.
|
|
1996
|
Levon
Ter-Petrosyan, ikinci defa Ermenistan Devlet Başkanı
seçildi.
|
|
1997
|
(20 Mart) Taşnaksutyun
örgütü liderlerinden Robert Koçaryan, Ermenistan Başbakanı
oldu.
(20 Aralık) Ermeniler,
Surp Agop Hastanesi'nin 160. yıldönümünü yılbaşı şöleniyle
birlikte kutladılar.
Türkiye Gazeteciler
Cemiyeti, 1997 Sedat Simavi Ödülü'nü gazetecilik dalında
Garbis Özatay'a verdi.
|
|
1998
|
Cumhurbaşkanı Süleyman
Demirel, Jamanak gazetesinin 90. kuruluş yıldönümü
vesilesiyle, gazetenin editörü Ara Koçunyan'ı Cumhurbaşkanlığı
köşkünde kabul etti.
(Şubat) Ermenistan
Devlet Başkanı Levon Ter-Petrosyan istifa etti. Böylece
Robert Koçaryan'a liderlik yolu açıldı. Petrosyan,
Karabağ'da barış istediği için aşırı milliyetçilerin
tepkisini çekmişti.
(Şubat) Petrosyan'ın
istifasını değerlendiren Azerbaycan Halk Cephesi Başkanı
Elçibey, Koçaryan'ın geçmişte Rusları arkasına alarak
Karabağ'da Azerbaycan'a karşı ayaklandığını bildirdi.
(30 Mart) Koçaryan,
Ermenistan Devlet Başkanlığı'na seçildi.
(Temmuz) Bölücü örgüt
PKK'nın başı Abdullah Öcalan, Ermenistan yönetiminden,
örgüte özel köy tahsis edilmesini istedi.
(14 Ekim) Mesrob Mutafyan,
Türkiye Ermenileri 84. Patriği seçildi.
|