|
DİYARBAKIR
İSYANLARI
 Ermeniler,
bu bölgede müslüman halka oranla azınlıkta kalmalarına karşın
komite örgütünün ihtilal düzenini hazırlamışlardır. Rus işgalini
kolaylaştırmak, Türk ordusunun hareketini geciktirmek ve oyalama
yolunda ellerinden geleni yapmışlar, askerden kaçmayı teşvik
etmişlerdir. Savaştan önce büyük bir umuda kapılan Ermeniler,
her türlü taşkınlığı yapmada bir sakınca görmemişlerdir.
Askere gitmeyen veya askerden
kaçan Ermenilerin oluşturduğu "Dam Taburu" için
halktan zorla ihtiyaç maddeleri toplanmıştır. Rusların ileri
harekatı halinde yapacakları işleri kararlaştırmışlardır.
Alınan haber üzerine yapılan aramada, komitacıların adamları
yakalanmış ve planları öğrenilmiştir.
27 Nisan 1915'te yapılan baskında
da pek çok silah, cephane, bomba ve asker kaçağı ve komitenin
şu bildirisi ele geçirilmiştir:
"Van tarafında Ruslar
başarılı olarak ilerlerse bütün Ermeniler, yapılmış olan plan
ve özel emirler gereğince başkaldıracaklar, müslümanları öldürecekler,
şehri yakacaklar, resmi binaları yıkacaklar, hükümeti zorlayarak
Ermeni önerilerini kabule zorlayacaklar ve Rusların işgalini
kolaylaştıracaklar."
Asker kaçakları, kovuşturmadan
korkan gönüllüler Muş, Kiğı, Bitlis, Van, Talori gibi yerlerden
gelenlerle birleşerek her tarafa saldırmaya başlamışlar, rastladıkları
perakende askerleri, müslümanları öldürmüşler, askeri ikmal
maddeleri ulaştırmasını hedef olarak seçmişlerdir.
Diyarbakır Valiliği'nin İçişleri
Bakanlığı'Na 27 nisan 1915 tarihli mesajı şöyledir:
"Diyarbakır'da asker kaçağı,
silah ve mermi araması yapılmıştır; sonucunda pek çok silah,
cephane, askeri elbise, patlayıcı madde bulunmuştur. Ermeni
komitacılarından yalnız merkezde 1.000'den fazla asker kaçağı
ele geçirilmiştir."
KAYNAK:
SAKARYA, İhsan-, Belgelerle Ermeni Sorunu, 2. Baskı, Genelkurmay
ATASE Yayınları, Ankara 1984, s. 194-195
|
